Krakow Rakowicki Şehitliği

Krakow Rakowicki(Rakowitski) Şehitliği, Birinci Dünya Savaşı’nda Galiçya Cephesi’nde şehit olan askerlerimizin mezarlarının bulunduğu uluslararası mezarlığın bir bölümüdür. Muharebelere katılan 15. Kolordu, Uzunköprü(şimdi Edirne’ye bağlı) ve Alpullu(şimdi Kırklareli’ne bağlı)’dan hareketle Krakow üzerinden ilerleyerek 1917 yazına kadar vuku bulan çatışmalara katılmış ve cephenin değişik yerlerinde 1050’den fazla zayiat vermiştir. Bugün çoğu Ukrayna topraklarında bulunan 13 ayrı şehitlikte 15. Kolordu’ya ait şehitler bulunmakta olup bunlardan biri de Krakow’daki Rakowicki Uluslararası Mezarlığı’dır.

Tarihi Galiçya Bölgesinin günümüzdeki görünümü

Peki Osmanlı askerlerinin Polonya-Ukrayna topraklarında neden savaştığının arka planına bir göz atalım. Öncelikle coğrafi olarak tanımlamak gerekirse Galiçya, Avusturya-Macaristan İmparatorluğu’nun bir parçasıydı. Galiçya bölgesi bugün Polonya’nın Krakow ve Ukrayna’nın Lviv şehirlerini de içine alan tarihi bir bölgeye verilen isimdir.

Viyana’da basılan bir afiş. ‘Galiçya’da harbeden Asakir-i Osmaniye Mukavemet Cemiyeti’ (İlk satırda Eski Türkçe, ikinci satırda Almanca) ‘Silah Arkadaşlarının anısına’ (Dördüncü satırda Almanca)

Birinci Dünya Savaşı sırasında (1914-1918) Osmanlı Ordusunun 15. Kolordusu, müttefik güçler (Almanya, Avusturya-Macaristan İmparatorluğu) ile birlikte Rus İmparatorluğu’na karşı bu bölgede çarpışmıştır (1916-1917). Daha sonra 1918’de Polonya bağımsızlığını ilan etmiş, o tarihlerde Polonya sınırları içerisinde kalan Lviv ve çevresi Sovyet Rusya’nın 1945 yılında Polonya’yı işgali ve daha sonra Nazi Almanya’sından Breslau(Wroclaw)’ın alınmasıyla, Lviv Ukrayna’ya verilmiş, Wroclaw ise Polonya sınırlarında bırakılmıştır. Böylece yapılan sınır değişikliği sonucu Polonya ve Ukrayna Cumhuriyetlerinin bugünkü sınırları belirlenmiştir. Ayrıca Lviv’deki Polonya asıllılar da Wroclaw’a göç ettirilmişlerdir. Polonya, İkinci Dünya Savaşı sırasında eski topraklarını Almanlardan kurtarmayı başarmış fakat bu topraklar daha fazlasını Doğuda Sovyet Rusya’ya bırakmak zorunda kalmıştı.

Galiçya’da bir grup Türk Subayı, 15 Ağustos 1916

Tekrar Osmanlı askerlerinin Galiçya cephesindeki faaliyetlerine dönersek, Türk 15’inci Kolordusu, 22 Temmuz 1916 tarihinden başlayarak bir aylık bir sürede Uzunköprü ve Alpullu’dan hareketle Galiçya Cephesine intikal ederek, bölgede görev yapan Avusturya – Macaristan ve Alman birliklerinden görevi devralmıştı. Yaklaşık bir yıl süre ile esas olarak Dinyester nehrinin kuzeyden güneye uzanan bir kolu olan Zlota Lipa nehri yakınlarında çarpışan Türk 15’inci Kolordusunun, kendisine verilen görevi,  bu yabancı topraklarda büyük zorluklara rağmen fedakârca yaptığı tarihi kayıtlarda görülmektedir. Savaş sırasında 13 ayrı yerde Türk şehitlik ve abidesi yapılmıştır. Krakow, Rakowicki Mezarlığındaki Türk Şehitliğinde de “Üsteğmen Mehmet İsmail Hakkı” ve 10 askerin mezarları bulunmaktadır. Ayrıca, Avusturya – Macaristan imparatorluğu ordusunda savaşan Bosna-Hersek Alayına mensup Müslüman askerler olduğu tahmin edilen ve Türk kökenli isime sahip 40’a yakın Müslüman mezarı da Krakow Rakowicki Mezarlığında bulunmaktadır.

Türkiye Cumhuriyeti Polonya Büyükelçisi Tunç Üğdül ve heyetinin 18 Mart 2019 Çanakkale Zaferi ve Şehitleri Anma Günü munasebetiyle icra ettiği tören

Polonya’daki Diplomatik temsilciliklerimiz, 18 Mart ve diğer önemli günlerde, Krakow’a yapılan resmi ziyaretlerde şehitliğe ziyaretler gerçekleştirip, tarihimize ve şehitlerimizin hatıralarına sahip çıkmaktadırlar.

Şakir Erkan
More

CEVAP VER