Tatar Asıllı Vatansever Bir Polonyalı Aleksander(İskander) Sulkiewicz

809

Tam adı İskander Mirza Huzman Beg Sulkiewicz, ya da Polonya’da yaygın kullanımıyla Aleksander Sulkiewicz, Polonya bağımsızlığının en önemli isimlerinden biri, hareketin önderi Mareşal Józef Piłsudski’nin en yakın dava arkadaşı. 123 sene boyunca Lehistan isminin tarihten silindiği dönemde, Skersabaliai(Skirsobole Tatarskie)’de, bugünkü Litvanya topraklarında doğdu. Babası Çarlık Rusya Ordusunda süvari olarak görev yapmış bir askerdi.

Sulkiewicz, eğitimi için gittiği İstanbul’da, Polonezköy’de yaşayan ve 3 ülke tarafından toprakları ilhak edilen Polonyalılarla tanıştı. Babasının ölümünden sonra ailesinin yanına döndü ve bugünkü Polonya topraklarında bulunan Suwałki’ye daha sonra da eğitimine devam edeceği Sejny’ye yerleşti.

Kasım 1892’de Paris Kongresi’ne ve Polonya Sosyalistleri Dış Birliği’nin kuruluşuna katıldı. Polonya Sosyalist Partisi gruplarının oluşturulmasına katılmak üzere Vilnius’a geldi. Haziran ve Temmuz 1893’te, Stanisław Wojciechowski, Józef Piłsudski, Stefan Bielak ve Ludwik Zajkowski ile birlikte, daha sonra Polonya Sosyalist Partisi’nin Birinci Kongresi olarak tanınan Vilnius yakınlarındaki ormanda yapılan gizli bir konferansa katıldı. Rusların Müslüman Sulkiewicz’in Polonya bağımsızlık eylemlerinden şüphelenmemesi nedeniyle uzun yıllar faaliyet gösterdi. 1895’ten 1902’ye kadar Partinin Merkez İşçi Komitesi üyeliğinde bulundu.

1900 yılında, partinin çağrısı üzerine, gümrük memurluğu işini bırakarak “Robotnik” adlı gazeteyi basacakları matbaayı oluşturmak için Łódź’a gitti. Burada Józef Piłsudski ile beraber gazetenin editörlüğünü yaptı. Çarlık Rusya polisinin matbaa baskınında Józef Piłsudski yakalandı ama Sulkiewicz bu baskından kurtulmayı başardı. Derhal Piłsudski’yi kaçırma planları yapmaya başladı. Piłsudski hapseldiği Varşova Kalesi(Cytadela Warszawska)’nde ruhsal hastalık belirtileri göstererek kendisini St.Petersburg’taki akıl hastanesine sevk ettirmeyi başardı. Hastanenin düşük güvenlik tedbirlerinden faydanan Sulkiewicz, kaçış planını devreye soktu ve Piłsudski’nin kaçmasını organize etti. Faaliyetlerine partisinin Kiev’deki örgütlenmesinde devam etti. Tutuklandı, eski iş yerlerinden gelen referanslar sayesinde kefaletle serbest bırakıldı.

Birinci Dünya Savaşı’nın başlamasından sonra Polonya Birliklerine gönüllü olarak katıldı. Polonya Ulusal Örgütü(PON)’un Vilnius Sorumlusu olarak Avrupa’da çeşitli başkentlere ziyaretlerde bulundu. Daha sonra Piłsudski tarafından Nazi Almanya’sının işgali altında bulunan Varşova’ya gönderildi. Burada Nazi askerleri tarafından tutuklandı. Daha sonra serbest bırakılınca, Avusturya’nın işgal ettiği Polonya topraklarına hareket etti. Muharebe sırasında bir başka önemli asker Teğmen Adam Koc’a yardım etmek isterken yaralandı ve hayatını kaybetti.

Aleksander Sulkiewicz’in Mezar Taşı

Bir Lipka Tatarı olan Sulkiewicz hayatı boyunca Polonya’nın bağimsızlığı için mücadele etti. Polonya’nın en önemli tarihi figürlerinden Mareşal Józef Piłsudski’nin en yakınında bulunan isim oldu. Ölümünün ardından Polonya Devleti tarafından, askeri kahramanlık ve cesareti nedeniyle Virtuti Militari Nişanına (Order Wojenny Virtuti Militari), bağımsızlık mücadelesindeki rolü nedeniyle de Bağımsızlık Haçı Nişanına (Krzyż Niepodległości) layık görüldü. Vefat eden bütün Müslümanlar Tatar Mezarlığına defnedilirken, onun mezarı askerlerin defnedildiği Varşova’da Powązki Askeri Mezarlığı’nda bulunmaktadır.

 

Piłsudski Filminden; Józef Piłsudski(Soldan İkinci), Aleksander Sulkiewicz(Soldan Üçüncü)

2019 Polonya yapımı Piłsudski filminde Józef Pawlowski tarafından canlandırılmıştır.